Si të hapni kafene ose restorant në Kosovë

Kosova ka një nga dendësitë më të larta të kafeneve në Evropë. Kjo do të thotë dy gjëra: kultura e kafesë është e fortë, dhe konkurrenca është e madhe. Para se të nënshkruani qiranë, ia vlen ta dini saktësisht çka kërkohet dhe sa duhet të shisni.

1. Ideja dhe lokali#

Lokali vendos gjithçka: qarkullimin e njerëzve, mundësinë për terrasë, qiranë dhe kostot e renovimit. Para se të nënshkruani:

• kontrolloni sa kafene ka në rrugë dhe në lagje. Në Kerko mund t'i shihni bizneset e gastronomisë sipas komunës;
• kontrolloni nëse lokali ka destinim afarist dhe nëse lejon veprimtari hotelierike;
• kontrolloni ventilimin, kanalizimin, tualetet dhe qasjen për persona me aftësi të kufizuara;
• negocioni kontratë qiraje mjaftueshëm të gjatë. Shih Qiraja e lokalit për biznes.

Llogaritni pikën e mbulimit para se të investoni. Shembulli me kafenenë te Plani i biznesit tregon se sa kafe duhen në ditë vetëm për të mbuluar kostot.

2. Regjistrimi i biznesit#

Regjistroni biznesin në ARBK, si Biznes Individual ose SH.P.K. (shih Biznes individual apo SH.P.K.?), me veprimtaritë përkatëse:

• 56.30 shërbimi i pijeve (kafene, bare);
• 56.10 restorante dhe shërbim ushqimi;
• 56.21 catering, nëse ofroni.

Shih Kodet NACE.

3. Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV)#

Çdo biznes që shërben ushqim ose pije është operator i biznesit ushqimor dhe duhet të regjistrohet ose licencohet në AUV. Inspektorët kontrollojnë:

• kushtet e lokalit dhe të kuzhinës;
• ruajtjen e ushqimit dhe temperaturat;
• furnitorët dhe gjurmueshmërinë e produkteve;
• sistemin e sigurisë ushqimore (parimet HACCP), sidomos për restorantet.

4. Lejet komunale#

Varësisht nga komuna, mund t'ju duhen:

• leje ose pëlqim për ushtrimin e veprimtarisë në atë lokal;
• leje për terrasë në hapësirë publike, me taksë sipas sipërfaqes;
• leje për tabelën dhe reklamat e jashtme;
• respektimi i orarit të punës dhe i rregullave për zhurmën.

Pyesni në zyrën komunale për biznes para se ta hapni lokalin, sepse rregullat ndryshojnë nga komuna në komunë.

5. Siguria nga zjarri#

Lokalet me klientë duhet të kenë aparate kundër zjarrit, dalje emergjente të shënuara dhe instalime elektrike të sigurta. Për lokale më të mëdha mund të kërkohet pëlqim nga shërbimet e emergjencës.

6. Arka fiskale dhe pagesat#

Çdo kafene duhet të lëshojë kupon fiskal për çdo shitje. Kjo kontrollohet shpesh nga ATK-ja. Shih Fiskalizimi në Kosovë. Shumë klientë paguajnë me kartelë, prandaj një terminal POS rrit shitjet. Shih Pagesat me kartelë.

7. Stafi#

• Kontrata pune me shkrim për çdo punëtor, para ditës së parë. Shih Kontrata e punës.
• Certifikata shëndetësore për stafin që punon me ushqim.
• Paga minimale dhe shtesat për punën natën, në fundjavë e në festa. Shih Paga minimale dhe Puna jashtë orarit.

Gastronomia është sektori ku Inspektorati i Punës dhe ATK-ja gjejnë më shpesh punë të padeklaruar. Gjobat mund ta mbyllin një lokal të ri.

8. Muzika#

Nëse luani muzikë në lokal, edhe nga radio ose platformat online, duhet të paguani tarifë për të drejtat e autorit te organizatat për menaxhim kolektiv. Kjo kontrollohet gjithnjë e më shumë.

Kostot kryesore#

Kosto	Shënim
Renovimi dhe mobilimi	Pjesa më e madhe e investimit
Makina e kafesë dhe mulliri	Mund të merren edhe me qira nga furnitori i kafesë
Frigoriferë, pjatalarëse, enë	Për restorante shumë më shumë
Depozita e qirasë	Zakonisht 1 deri 3 muaj
Stoku i parë	Kafe, pije, ushqim
Rezerva	Së paku 3 muaj kosto fikse

Pas hapjes#

Klientët e rinj kërkojnë në Google dhe në Kerko para se të vijnë. Verifikoni biznesin në Kerko për të shtuar orarin, fotot, përshkrimin dhe kontaktet, dhe mbajini të përditësuara.