Qiraja e lokalit për biznes: çka të kontrolloni

Për një dyqan, kafene, zyrë ose punëtori, lokali është shpesh shpenzimi më i madh fiks. Kontrata e qirasë ju lidh për vite, prandaj duhet lexuar me kujdes para se të nënshkruhet.

1. Kush është pronari i vërtetë?#

Para çdo gjëje, sigurohuni që personi që jua jep lokalin ka të drejtë ta japë me qira:

• kërkoni certifikatën e pronësisë nga kadastri, ose dëshminë e të drejtës së shfrytëzimit;
• nëse pronari është biznes, kontrollojeni në Kerko ose ARBK: statusin, emrin zyrtar dhe personat e autorizuar. Shih Si ta verifikoni një biznes;
• nëse lokali është pronë e përbashkët, p.sh. e disa trashëgimtarëve, duhet pëlqimi i të gjithëve ose autorizimi i tyre;
• nëse lokali është nën hipotekë, pyetni se çka ndodh me qiranë nëse banka e merr pronën.

2. Çka duhet të ketë kontrata#

• Palët: emrat zyrtarë, NUI-të ose numrat personalë;
• lokali: adresa, sipërfaqja dhe numri i ngastrës ose i njësisë;
• qëllimi i përdorimit: p.sh. „restorant“, që të mos ketë kontest nëse ju duhet leje për këtë veprimtari;
• qiraja: shuma, a përfshin TVSH, data dhe mënyra e pagesës (me bankë);
• kohëzgjatja dhe opsioni i vazhdimit;
• rritja e qirasë: kur dhe sa;
• depozita: shuma dhe kushtet e kthimit;
• shpenzimet: rryma, uji, ngrohja, mbeturinat, mirëmbajtja e ndërtesës;
• riparimet dhe investimet: kush paguan çka dhe çka ndodh me investimet tuaja kur largoheni;
• ndërprerja: afati i njoftimit dhe rastet e ndërprerjes së parakohshme.

3. Kushtet që ia vlen t'i negocioni#

• Periudha pa qira gjatë renovimit, zakonisht një deri në tre muaj për lokale që kërkojnë punë.
• Kohëzgjatja e mjaftueshme për ta kthyer investimin. Nëse investoni 30,000 € në një restorant, një kontratë njëvjeçare është rrezik i madh.
• E drejta e nënqirasë ose e transferimit, nëse e shisni biznesin.
• Kufiri i rritjes së qirasë, p.sh. jo më shumë se inflacioni.

4. Tatimi në burim për qiranë#

Kur biznesi i paguan qira një personi fizik, zakonisht duhet ta mbajë tatimin në burim nga qiraja, aktualisht 9%, dhe ta deklarojë e paguajë në ATK çdo muaj. Pronari merr qiranë neto.

Kjo duhet shkruar qartë në kontratë: a është shuma bruto (tatimi mbahet prej saj) apo neto (ju paguani tatimin mbi të)? Dallimi është rreth 10% e qirasë. Deklarimi shpjegohet te Deklarimi i tatimeve në EDI.

Nëse pronari është biznes në TVSH, ai ju lëshon faturë me TVSH, dhe tatimi në burim zakonisht nuk zbatohet.

5. Lejet për lokalin#

Një lokal i përshtatshëm për zyrë nuk është domosdoshmërisht i përshtatshëm për restorant. Para se të nënshkruani, kontrolloni që lokali mund të marrë lejet komunale për veprimtarinë tuaj: ventilimin, daljet emergjente, rregullat e zhurmës dhe të ngjashme. Shih Licencat dhe lejet e biznesit.

6. Pas nënshkrimit#

• Nëse adresa ndryshon, përditësojeni në ARBK. Shih Ndryshimi i të dhënave në ARBK.
• Nëse keni pajisje fiskale, regjistrojeni në adresën e re.
• Përditësoni adresën në faturë, në bankë dhe në profilin tuaj në Kerko, që klientët t'ju gjejnë.