Licencat dhe lejet e biznesit në Kosovë

Shumë pronarë mendojnë se me certifikatën e ARBK-së janë gati të fillojnë. Për shumicën e veprimtarive kjo vlen. Por për veprimtaritë e rregulluara, regjistrimi është vetëm hapi i parë. Pa licencë ose leje, puna mund t'ju ndalet dhe mund të gjobiteni.

Regjistrimi, licenca dhe leja#

• Regjistrimi në ARBK e krijon biznesin ligjërisht. Shih Regjistrimi i biznesit individual ose Si të hapni një SH.P.K..
• Licenca jep të drejtën për të ushtruar një veprimtari të rregulluar. Zakonisht e lëshon një ministri, agjenci ose rregullator dhe shpesh kërkon kualifikime, pajisje ose kapital.
• Leja komunale lidhet me vendin ku punoni: lokalin, orarin, tabelën, tarracën ose ambientin.

Veprimtari që zakonisht kërkojnë licencë#

Lista e plotë ndryshon me ligjet e sektorëve, por kategoritë tipike janë:

• Shëndetësia: klinika, ordinanca, laboratorë, stomatologji;
• Farmacitë dhe tregtia me barna;
• Shërbimet financiare: bankat, mikrofinanca, sigurimet, këmbimoret. Rregullator është Banka Qendrore e Kosovës;
• Arsimi: kopshte dhe shkolla private, institucione të arsimit të lartë;
• Transporti: transporti i udhëtarëve dhe i mallrave, taksitë, autoshkollat;
• Ushqimi: prodhimi dhe përpunimi i ushqimit, që kërkon regjistrim ose licencim te Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV);
• Siguria private: kompanitë e sigurimit fizik;
• Ndërtimi: disa punë kërkojnë licenca profesionale, dhe projektet kërkojnë leje ndërtimi;
• Energjia, minierat dhe telekomunikacioni, me rregullatorët e tyre;
• Lojërat e fatit, me rregulla shumë të rrepta;
• Agjencitë turistike dhe disa shërbime akomodimi.

Nëse veprimtaria juaj është në këtë listë, filloni procesin e licencës para se të merrni lokal me qira ose të blini pajisje.

Çka kërkon zakonisht komuna#

Edhe veprimtaritë pa licencë sektoriale mund të kenë nevojë për leje komunale ose për të përmbushur kushte lokale:

• leje për lokalin ose pëlqim për veprimtari në lokal të caktuar, sidomos për gastronomi;
• orari i punës, veçanërisht për lokalet e natës;
• tabela reklamuese dhe tarraca në hapësirë publike;
• kushtet higjieno-sanitare dhe mbrojtja nga zjarri;
• taksat komunale për biznesin, sipas rregulloreve të komunës.

Rregullat ndryshojnë nga komuna në komunë. Pyetni në zyrën e komunës ku do të punoni, p.sh. Prishtinë, Prizren ose Pejë, para se të nënshkruani qiranë. Shih Qiraja e lokalit për biznes.

Si ta planifikoni#

1. Zgjidhni saktë kodin NACE. Kodi tregon nëse veprimtaria është e rregulluar. Shih Kodet NACE.
2. Gjeni institucionin. Ministria, agjencia ose rregullatori që mbulon sektorin.
3. Merrni listën e kërkesave me shkrim. Dokumentet, kualifikimet, pajisjet, kapitalin dhe inspektimin.
4. Llogaritni kohën. Disa licenca zgjasin javë, disa muaj.
5. Mos e hapni lokalin para licencës.
6. Ndiqni afatet e rinovimit. Shumë licenca kanë afat dhe duhet rinovuar.

Për klientët#

Nëse kërkoni një klinikë, farmaci ose kompani transporti, pyetni për licencën. Një biznes i regjistruar në ARBK nuk është domosdoshmërisht i licencuar. Veprimtaritë e regjistruara shihen në profilin e çdo biznesi në Kerko. Si ta kontrolloni një biznes shpjegohet te Si ta verifikoni një biznes.