Biznes individual apo SH.P.K.? Si të zgjidhni

Shumica e njerëzve që hapin biznes në Kosovë zgjedhin mes dy formave: Biznesit Individual (B.I.) dhe Shoqërisë me Përgjegjësi të Kufizuar (SH.P.K.). Së bashku, ato përbëjnë mbi 97% të subjekteve në regjistrin e ARBK-së. Ja si dallojnë.

Përmbledhje e shpejtë#

	Biznes Individual (B.I.)	SH.P.K.
Pronarë	Një person fizik	Një ose më shumë (persona fizikë ose juridikë)
Person juridik i veçantë	Jo	Po
Përgjegjësia për borxhet	E pakufizuar: edhe pasuria personale	E kufizuar në kontributin e secilit pronar
Tatimi mbi fitimin	Tatim në të ardhura personale	Tatim në të ardhura të korporatave (10%)
Administrata	Minimale	Më shumë: statut, vendime, pasqyra financiare
Shitja e biznesit / hyrja e partnerëve	E vështirë: biznesi është personi	E thjeshtë: transferohen pjesët e pronësisë

1. Përgjegjësia: dallimi më i rëndësishëm#

Te Biznesi Individual, biznesi dhe pronari janë ligjërisht i njëjti person. Nëse biznesi nuk i paguan furnitorët, bankën ose tatimet, kreditorët mund t'i drejtohen pasurisë suaj personale: llogarisë, veturës, madje edhe shtëpisë.

Te SH.P.K.-ja, shoqëria është person juridik më vete. Si rregull, pronarët rrezikojnë vetëm atë që kanë investuar në shoqëri. Ka përjashtime (p.sh. nëse keni dhënë garanci personale për një kredi, ose nëse përzieni paratë personale me ato të shoqërisë), por mbrojtja bazë është shumë më e fortë.

Rregull praktik: nëse biznesi juaj merr kredi, nënshkruan kontrata të mëdha, punëson njerëz ose mban mallra me vlerë, përgjegjësia e kufizuar ia vlen.

2. Tatimet#

Këtu dallimi është më i nuancuar:

• B.I.: fitimi tatohet si e ardhur personale e pronarit, me norma progresive.
• SH.P.K.: shoqëria paguan tatim në të ardhurat e korporatave prej 10%. Kur pronarët marrin paga, ato tatohen si paga; dividenda në Kosovë aktualisht nuk tatohet shtesë te pronari.

Për bizneset e vogla me qarkullim vjetor deri në 30,000 €, ligji ka lejuar tatimin e thjeshtuar mbi të ardhurat bruto (në vend të fitimit), me norma që varen nga veprimtaria. Mbi këtë prag, biznesi duhet të regjistrohet edhe për TVSH (18%), pavarësisht formës ligjore. Më shumë për këtë te NUI, numri fiskal dhe TVSH-ja.

Normat dhe pragjet ndryshojnë me legjislacionin, prandaj para vendimit kontrolloni rregullat aktuale në faqen e Administratës Tatimore të Kosovës (ATK) ose me një kontabilist.

3. Pronarët dhe partnerët#

B.I. ka vetëm një pronar. Nëse doni të sillni një partner ose investitor, duhet të kaloni në një formë tjetër.

SH.P.K.-ja mund të ketë një ose më shumë pronarë, përfshirë kompani dhe shtetas të huaj. Pronësia ndahet në përqindje dhe mund të transferohet, gjë që e bën më të lehtë shitjen e biznesit ose ndarjen e tij me partnerë.

4. Kostoja dhe administrata#

Regjistrimi i të dyja formave në ARBK është i thjeshtë dhe relativisht i shpejtë. Dallimi vjen më vonë:

• B.I.: kontabilitet më i thjeshtë, pak dokumente themelimi.
• SH.P.K.: nevojitet akti i themelimit dhe statuti, vendimet e pronarëve dokumentohen, dhe shoqëria mban kontabilitet të plotë me pasqyra financiare vjetore. Në praktikë, shumica e SH.P.K.-ve punojnë me kontabilist.

5. Imazhi dhe besueshmëria#

Disa klientë, banka dhe tendera publike e shohin SH.P.K.-në si më serioze. Nuk është rregull, por në sektorë si ndërtimi, IT-ja ose importi, SH.P.K.-ja është praktikisht standard.

Cila është për ju?#

Zgjidhni Biznes Individual nëse:

• punoni vetëm ose me pak punëtorë;
• rreziku financiar është i ulët (p.sh. shërbime personale, zanate, konsulencë e vogël);
• doni të filloni sa më shpejt me sa më pak administratë.

Zgjidhni SH.P.K. nëse:

• keni ose planifikoni të keni partnerë;
• merrni kredi, nënshkruani kontrata të mëdha ose importoni mall;
• doni ta mbroni pasurinë personale;
• planifikoni të rriteni ose ta shisni biznesin një ditë.

Shumë biznese fillojnë si B.I. dhe më vonë themelojnë një SH.P.K. kur rriten. Hapat konkretë i gjeni te Si të regjistroni një Biznes Individual dhe Si të themeloni një SH.P.K..