Si ta verifikoni një biznes në Kosovë

Para se të paguani një avans, të nënshkruani një kontratë ose të pranoni një ofertë pune, ia vlen pesë minuta të kontrolloni kush është në të vërtetë biznesi përballë. Në Kosovë shumica e të dhënave bazë janë publike, falë regjistrit të ARBK-së.

Ku t'i gjeni të dhënat#

• ARBK (arbk.rks-gov.net): burimi zyrtar; aty mund të kërkoni biznese dhe të merrni ekstrakte zyrtare.
• Kerko: i bazuar në të dhënat publike të ARBK-së, me kërkim të shpejtë sipas emrit, pronarit, komunës ose veprimtarisë. Kërkoni një biznes dhe hapni profilin e tij.

Për qëllime ligjore (gjykatë, tender, bankë) përdorni gjithmonë dokumentin zyrtar të ARBK-së. Për një kontroll të shpejtë, profili në Kerko mjafton.

Lista e kontrollit#

1. A ekziston biznesi dhe a është aktiv?#

Shikoni statusin. Një biznes me status „Regjistruar“ është aktiv në regjistër. Nëse shfaqet „Çregjistruar“, „Shuar“ ose „Anuluar nga sistemi“, biznesi nuk ekziston më ligjërisht, prandaj mos lidhni kontrata me të. Çka do të thotë secili status shpjegohet te Statuset e biznesit dhe mbyllja.

2. A përputhen emri dhe NUI-ja?#

Krahasoni NUI-në dhe numrin fiskal në faturë ose kontratë me ato në regjistër. Mospërputhja është sinjal alarmi. Mund të jetë gabim, por mund të jetë edhe mashtrim. Kontrolloni edhe emrin tregtar: shpesh biznesi njihet me një emër tjetër nga emri zyrtar.

3. Forma ligjore: kush përgjigjet?#

Nëse partneri është Biznes Individual, pronari përgjigjet personalisht. Nëse është SH.P.K., përgjegjësia kufizohet te shoqëria, gjë që ka rëndësi nëse diçka shkon keq. Shih Format ligjore të biznesit në Kosovë.

4. Kush janë pronarët?#

Profili tregon pronarët dhe përqindjet e tyre. A përputhen me personat me të cilët po flisni? A është pronar një kompani tjetër? Nëse po, kush qëndron pas saj?

5. Kush mund ta nënshkruajë kontratën?#

Vetëm personat e autorizuar të regjistruar mund ta përfaqësojnë biznesin ligjërisht. Nëse kontratën e nënshkruan dikush që nuk figuron si i autorizuar, kërkoni një autorizim me shkrim. Shikoni edhe datën e emërimit. Një ndryshim i fundit i drejtorit mund të jetë krejt normal, por ia vlen ta dini.

6. Sa kohë ka që ekziston?#

Data e regjistrimit tregon moshën e biznesit. Një biznes i regjistruar para dy javësh që kërkon avans të madh për një porosi të madhe meriton më shumë kujdes.

7. A përputhet veprimtaria?#

Kontrolloni veprimtaritë (kodet NACE). Nëse një biznes i regjistruar për tregti me pakicë ju ofron shërbime ndërtimi, pyetni pse, dhe nëse veprimtaria kërkon licencë, kërkoni ta shihni.

8. A është i regjistruar për TVSH?#

Nëse ju faturon TVSH, duhet të ketë numër TVSH-je. Një faturë me TVSH nga një biznes që nuk është i regjistruar për TVSH është problem për ju kur doni ta zbrisni atë. Më shumë te NUI, numri fiskal dhe TVSH-ja.

9. Adresa dhe kontaktet#

A ekziston adresa? A përputhet me atë që ju kanë dhënë? Bizneset e verifikuara në Kerko kanë kontaktet e konfirmuara nga vetë pronari, të shënuara me shenjën e verifikimit.

Shenjat e alarmit#

• NUI ose emër që nuk përputhen me regjistrin;
• status tjetër nga „Regjistruar“;
• nënshkrues që nuk figuron si person i autorizuar;
• biznes shumë i ri që kërkon pagesë të plotë paraprakisht;
• kërkesë për pagesë në llogari personale ose në llogari të një biznesi tjetër.

Për pronarët e bizneseve#

Nëse jeni pronar, klientët tuaj po bëjnë pikërisht këtë kontroll. Verifikoni biznesin tuaj në Kerko që profili të tregojë kontaktet, orarin dhe përshkrimin e saktë, me shenjën e biznesit të verifikuar.