Plani i biznesit: si ta shkruani, me shembull

Plani i biznesit nuk është dokument për sirtar. Është mënyra më e lirë për të testuar një ide para se të shpenzoni para në qira, pajisje dhe paga. Dhe kur kërkoni kredi, grant ose ortak, është gjëja e parë që ju kërkohet.

Për kë e shkruani#

Përmbajtja është e njëjtë, por theksi ndryshon:

• Për veten: a ia vlen ideja dhe sa para ju duhen.
• Për bankën: a mund ta ktheni kredinë, me çfarë garancie dhe çka ndodh nëse shitjet janë më të ulëta.
• Për donatorët: sa vende pune hapni, çfarë ndikimi ka projekti dhe a mund të vazhdojë pas grantit.
• Për ortakun ose investitorin: sa mund të rritet biznesi dhe çka fiton ai.

Struktura e një plani biznesi#

1. Përmbledhja ekzekutive#

Një faqe. Çka bëni, për kë, pse do të blejnë nga ju, sa para ju duhen dhe për çka. Shkruajeni në fund, kur pjesët e tjera janë gati.

2. Biznesi dhe pronarët#

Emri, forma ligjore, vendndodhja, pronarët dhe përvoja e tyre. Nëse biznesi ekziston, data e regjistrimit dhe NUI-ja. Bankat e kontrollojnë këtë në ARBK ose në Kerko, prandaj të dhënat duhet të përputhen.

3. Produkti ose shërbimi#

Çka shisni, me çfarë çmimi dhe çka e dallon. Shmangni fjalët e përgjithshme si „cilësi e lartë“. Shkruani diçka që klienti e vëren: dërgesë brenda ditës, garanci dyvjeçare, orar deri në mesnatë.

4. Tregu dhe klientët#

Kush janë klientët, sa janë dhe ku janë. Për një biznes lokal, numrat e komunës mjaftojnë. Për eksport, tregu i synuar. Përdorni burime të verifikueshme si Agjencia e Statistikave të Kosovës.

5. Konkurrenca#

Emërtoni konkurrentët e vërtetë. Në Kerko mund t'i kërkoni sipas veprimtarisë dhe komunës për të parë sa janë dhe sa kohë kanë që veprojnë. Një tabelë e thjeshtë me çmimet, pikat e forta dhe dobësitë e tyre është më bindëse se çdo paragraf.

6. Marketingu dhe shitja#

Si do t'ju gjejnë klientët: vendndodhja, rrjetet sociale, Google, rekomandimet, kontratat me biznese. Sa kushton secili kanal në muaj.

7. Operacionet dhe stafi#

Lokali, pajisjet, furnitorët, orari dhe sa punëtorë ju duhen. Mos harroni koston e plotë të punëtorit, jo vetëm pagën neto. Shih Tatimi në paga dhe kontributet dhe Paga minimale.

8. Plani financiar#

Pjesa që lexohet më me kujdes. Duhet të ketë:

• investimin fillestar: pajisjet, renovimi, depozita e qirasë, stoku i parë, regjistrimi;
• kostot mujore fikse: qiraja, pagat, kontributet, rryma, interneti, kontabilisti;
• parashikimin e shitjeve për 12 muajt e parë, muaj për muaj, dhe për 3 vjet;
• rrjedhën e parasë, sepse shumë biznese fitimprurëse mbyllen nga mungesa e parasë së gatshme;
• burimet e financimit: kursimet tuaja, kredia, granti, ortakët.

9. Rreziqet#

Çka mund të shkojë keq dhe çka bëni atëherë: shitje 30% më të ulëta, rritje e qirasë, largim i një klienti të madh. Banka e vlerëson një plan që i njeh rreziqet.

Pika e mbulimit, me shembull#

Një kafene e vogël ka kosto fikse mujore prej 4,000 € (qira, paga, rrymë, kontabilist). Një kafe shitet 1.20 € dhe kostoja direkte e saj (kafe, qumësht, gotë) është 0.30 €. Marzha për njësi është 0.90 €.

Pika e mbulimit = 4,000 € / 0.90 € ≈ 4,445 kafe në muaj, pra rreth 150 në ditë. Nëse lokali nuk mund të shesë aq, ideja duhet ndryshuar para se të nënshkruani qiranë.

Gabimet më të shpeshta#

• Parashikim shitjesh pa bazë, i njëjtë që në muajin e parë.
• Harrimi i tatimeve, kontributeve dhe TVSH-së në kosto.
• Asnjë rezervë për 3 deri 6 muajt e parë.
• Konkurrenca e përshkruar si „e dobët“ pa asnjë fakt.

Kur plani të jetë gati, hapat e financimit janë te Kredia për biznes dhe Grantet për biznese. Nëse ende po kërkoni idenë, nisni nga Ide biznesi në Kosovë.