Forma ligjore e biznesit në Kosovë: udhëzues

Kur regjistroni një biznes në Kosovë, vendimi i parë është forma ligjore. Ajo përcakton kush përgjigjet për borxhet, sa pronarë mund të keni, si tatoheni dhe sa administratë do t'ju duhet. Format ligjore rregullohen me Ligjin nr. 06/L-016 për Shoqëritë Tregtare, dhe regjistrimi bëhet në Agjencinë e Regjistrimit të Bizneseve të Kosovës (ARBK).

Ky artikull i përmbledh të gjitha format që shfaqen në regjistrin e ARBK-së, bashkë me numrin e subjekteve të secilës formë në të dhënat e Kerko.

Sa biznese ka nga secila formë?#

Sipas të dhënave publike të ARBK-së që i përdor Kerko (të gjitha statuset, përfshirë bizneset e mbyllura), shpërndarja është kjo:

Forma ligjore	Shkurtesa	Subjekte në Kerko
Biznes Individual	B.I.	169,341
Shoqëri me Përgjegjësi të Kufizuar	SH.P.K.	59,933
Ortakëri e Përgjithshme	O.P.	4,341
Degë e Shoqërisë së Huaj	D.K.	1,134
Shoqëri Aksionare	SH.A.	615
Kooperativë Bujqësore	K.B.	165
Ortakëri e Kufizuar	O.K.	109
Ndërmarrje Shoqërore	N.SH.	66
Zyrë Përfaqësie e Shoqërisë së Huaj	Z.P.K.	18
Ndërmarrje Publike	N.P.	11

Dy forma dominojnë: Biznesi Individual dhe SH.P.K.-ja përbëjnë mbi 97% të të gjitha subjekteve.

Format kryesore, shkurt#

Biznesi Individual (B.I.)#

Një person fizik e zotëron dhe e drejton biznesin. Është forma më e thjeshtë dhe më e lirë për t'u hapur, por pronari përgjigjet me gjithë pasurinë personale për borxhet e biznesit. E përshtatshme për zanatçinj, dyqane të vogla, profesionistë të pavarur.

Shoqëria me Përgjegjësi të Kufizuar (SH.P.K.)#

Person juridik i veçantë nga pronarët. Mund të ketë një ose më shumë pronarë (persona fizikë ose juridikë, vendës ose të huaj), dhe secili përgjigjet vetëm deri në vlerën e kontributit të vet. Është zgjedhja standarde për biznese që planifikojnë të rriten, të punësojnë ose të punojnë me partnerë.

Ortakëria e Përgjithshme (O.P.)#

Dy ose më shumë ortakë që bëjnë biznes së bashku. Të gjithë ortakët përgjigjen pa kufizim dhe solidarisht, prandaj kreditori mund t'i kërkojë borxhin e plotë cilitdo prej tyre.

Ortakëria e Kufizuar (O.K.)#

Si ortakëria e përgjithshme, por me dy lloje ortakësh: të paktën një ortak i përgjithshëm me përgjegjësi të pakufizuar dhe të paktën një ortak i kufizuar që rrezikon vetëm kontributin e vet dhe zakonisht nuk e drejton biznesin.

Shoqëria Aksionare (SH.A.)#

Kapitali ndahet në aksione. Përdoret nga kompanitë më të mëdha: banka, siguracione, ndërmarrje me shumë investitorë. Ka kërkesa më të larta për kapital, qeverisje dhe raportim se SH.P.K.-ja.

Dega dhe zyra e përfaqësisë së shoqërisë së huaj#

Një kompani e huaj mund të veprojë në Kosovë përmes një dege (që ushtron veprimtari tregtare, por nuk është person juridik i veçantë) ose të një zyre përfaqësie (vetëm përfaqësim dhe promovim, pa veprimtari të plotë tregtare). Shumë investitorë të huaj zgjedhin të themelojnë një SH.P.K. vendore.

Format e tjera#

• Kooperativa bujqësore: bashkon fermerët për prodhim dhe shitje të përbashkët.
• Ndërmarrjet shoqërore: trashëgimi e periudhës para luftës; shumica janë privatizuar ose në likuidim.
• Ndërmarrjet publike: në pronësi të shtetit ose të komunave (p.sh. shërbime komunale).

Si të zgjidhni?#

Tri pyetje e ngushtojnë zgjedhjen shpejt:

1. Sa rrezik jeni gati të merrni personalisht? Nëse biznesi mund të krijojë borxhe të mëdha, përgjegjësia e kufizuar e SH.P.K.-së ka vlerë.
2. Jeni vetëm apo me partnerë? Me partnerë, SH.P.K.-ja me një marrëveshje të qartë themelimi zakonisht është më e sigurt se ortakëria e përgjithshme.
3. A keni nevojë për investitorë të jashtëm? Për shumicën e bizneseve SH.P.K.-ja mjafton; SH.A.-ja ka kuptim vetëm për projekte të mëdha.

Krahasimin e detajuar e gjeni te Biznes Individual apo SH.P.K.?.

Shfletoni bizneset sipas formës ligjore#

Në Kerko mund të shfletoni çdo formë ligjore më vete (p.sh. të gjitha SH.P.K.-të ose të gjitha bizneset individuale) dhe t'i filtroni sipas komunës dhe veprimtarisë në katalogun e bizneseve.