Importi për biznes: dogana, TVSH dhe akciza

Kosova importon shumë më tepër sesa eksporton, dhe një pjesë e madhe e bizneseve, nga dyqanet te ndërtimtarët, varen nga mallrat e importuara. Kostoja e importit nuk është vetëm çmimi te furnitori: transporti, dogana, TVSH-ja dhe ndonjëherë akciza mund ta rrisin çmimin ndjeshëm.

Kush mund të importojë#

Çdo biznes i regjistruar në ARBK mund të importojë. Para importit të parë:

• sigurohuni që veprimtaria juaj në ARBK përfshin tregtinë ose importin e mallrave përkatëse (shih Kodet NACE);
• regjistrohuni si operator në sistemin e Doganës së Kosovës me NUI-në e biznesit;
• për mallra të rregulluara (ushqim, barna, kimikate, pajisje elektrike), kontrolloni lejet ose certifikatat që kërkohen. Shih Licencat dhe lejet e biznesit.

Çka paguhet në import#

Detyrimi	Mbi çka llogaritet	Shënim
Taksa doganore	Vlera doganore (malli + transporti + sigurimi deri në kufi)	Sipas kodit tarifor dhe origjinës
Akciza	Sasia ose vlera	Vetëm për karburante, duhan, alkool, automjete dhe disa mallra të tjera
TVSH e importit	Vlera doganore + taksa doganore + akciza	18% ose 8%

Shembull i thjeshtuar: importoni mallra me vlerë 10,000 €, transporti deri në kufi 800 €, pa origjinë preferenciale dhe me taksë doganore 10%.

	Shuma
Vlera doganore	10,800 €
Taksa doganore (10%)	1,080 €
Baza për TVSH	11,880 €
TVSH (18%)	2,138.40 €
Gjithsej në doganë	3,218.40 €

Nëse jeni në TVSH, 2,138.40 € zakonisht zbriten si TVSH e blerjeve. Por paratë duhet t'i keni në momentin e zhdoganimit. Shih NUI, numri fiskal dhe TVSH.

Origjina e mallit dhe marrëveshjet tregtare#

Kosova ka Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit me BE-në, është pjesë e CEFTA-s dhe ka marrëveshje tregtare me disa vende të tjera. Mallrat me origjinë nga këto vende shpesh importohen pa taksë doganore, por vetëm kur origjina dëshmohet:

• me certifikatë EUR.1;
• ose me deklaratë origjine në faturë nga eksportuesi i autorizuar.

Kujdes: „blerë në Gjermani“ nuk do të thotë „me origjinë nga BE-ja“. Një produkt kinez i shitur nga një magazinë gjermane ka origjinë kineze.

Agjenti doganor#

Shumica e bizneseve punojnë me një agjent doganor të licencuar, i cili:

• e klasifikon mallin me kodin e saktë tarifor;
• e përgatit deklaratën doganore;
• komunikon me Doganën për kontrollet;
• ju këshillon për dokumentet që mungojnë.

Gabimi në kodin tarifor është gabimi më i shtrenjtë: mund të paguani më shumë taksë, ose më pak dhe pastaj gjobë. Para se ta zgjidhni agjentin, kontrolloni biznesin e tij në Kerko.

Dokumentet e zakonshme#

• fatura tregtare nga furnitori;
• dokumenti i transportit (CMR për rrugë, konosamenta për det, AWB për ajër);
• lista e paketimit;
• dëshmia e origjinës, kur kërkoni preferencë;
• certifikatat për mallra të rregulluara (fitosanitare, veterinare, të konformitetit).

Pas zhdoganimit#

• Regjistroni faturën e importit dhe deklaratën doganore në kontabilitet; janë baza për TVSH-në e zbritshme dhe për koston e mallit.
• Etiketoni mallin sipas rregullave për mbrojtjen e konsumatorit, në gjuhët zyrtare.
• Nëse e shitni te konsumatorët, lëshoni kupon fiskal. Shih Fiskalizimi në Kosovë.

Importi i vogël për dyqane online#

Shumë dyqane online fillojnë me porosi të vogla nga platformat ndërkombëtare. Edhe dërgesat e vogla për biznes janë import tregtar dhe kanë taksë e TVSH. Planifikojini në çmim që në fillim. Shih Si të hapni një biznes online.