Numri fiskal, NUI dhe TVSH për bizneset

Çdo biznes në Kosovë ka disa numra identifikues dhe disa obligime tatimore bazë. Ja një përmbledhje e qartë: çka janë, ku i gjeni dhe kur ju duhen.

NUI: Numri Unik Identifikues#

NUI është numri që ARBK-ja i jep çdo biznesi në momentin e regjistrimit. Është identifikuesi kryesor i biznesit në regjistrin shtetëror dhe përdoret në kontrata, fatura, tendera dhe në komunikim me institucionet.

Numri fiskal#

Numri fiskal është identifikuesi i biznesit në Administratën Tatimore të Kosovës (ATK). Për bizneset e regjistruara në vitet e fundit, NUI-ja shërben edhe si numër fiskal, sepse regjistrimi në ARBK e regjistron automatikisht biznesin edhe në ATK. Bizneset më të vjetra mund të kenë ende një numër fiskal të veçantë në evidencë.

Ku i gjeni: në certifikatën e regjistrimit, në faturat e biznesit, ose në profilin e biznesit në Kerko. Kërkoni çdo biznes sipas emrit dhe shihni të dhënat e regjistrimit.

Numri i TVSH-së#

Bizneset e regjistruara për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar (TVSH) kanë edhe një numër TVSH-je, që duhet të shfaqet në faturat e tyre.

Kur duhet të regjistroheni për TVSH?#

• Detyrimisht, kur qarkullimi vjetor i tatueshëm kalon 30,000 €.
• Vullnetarisht, edhe nën këtë prag, p.sh. nëse klientët tuaj janë biznese që duan ta zbresin TVSH-në, ose nëse importoni shumë dhe doni ta kreditoni TVSH-në e paguar në import.

Normat e TVSH-së#

• 18%: norma standarde, për shumicën e mallrave dhe shërbimeve.
• 8%: norma e reduktuar, për kategori të përcaktuara me ligj (p.sh. disa produkte ushqimore bazë).
• Disa furnizime janë të liruara ose me normë zero (p.sh. eksportet).

Bizneset e regjistruara për TVSH e deklarojnë dhe e paguajnë atë periodikisht (zakonisht çdo muaj) dhe mbajnë libra të blerjeve dhe shitjeve.

Tatimet bazë sipas formës#

	Biznes Individual	SH.P.K. / SH.A.
Tatimi mbi fitimin	Tatimi në të ardhurat personale (progresiv)	Tatimi në të ardhurat e korporatave: 10%
Bizneset e vogla (≤ 30,000 € qarkullim)	Mundësi e tatimit të thjeshtuar mbi të ardhurat bruto	Mundësi e tatimit të thjeshtuar mbi të ardhurat bruto
TVSH	Mbi 30,000 € qarkullim	Mbi 30,000 € qarkullim

Te tatimi i thjeshtuar për bizneset e vogla, tatimi paguhet si përqindje e të ardhurave bruto (jo e fitimit), dhe norma varet nga lloji i veprimtarisë (tregti, transport dhe bujqësi kanë pasur normë më të ulët se shërbimet dhe veprimtaritë profesionale). Kjo e thjeshton shumë kontabilitetin, por nuk është gjithmonë më e lirë. Nëse keni shpenzime të larta, tatimi mbi fitimin mund të jetë më i favorshëm.

Punëtorët#

Kur punësoni, keni edhe këto obligime mujore:

• Tatimi në paga: mbahet nga paga bruto e punëtorit dhe paguhet nga punëdhënësi.
• Kontributet pensionale: 5% nga punëdhënësi dhe 5% nga punëtori, në Trustin e Kursimeve Pensionale të Kosovës (punëtori/punëdhënësi mund të kontribuojnë vullnetarisht më shumë).

Afatet dhe deklarimet#

Deklarimet dhe pagesat bëhen elektronikisht përmes sistemit të ATK-së (EDI). Si rregull:

• TVSH-ja dhe tatimi në paga deklarohen çdo muaj;
• tatimi mbi fitimin deklarohet çdo vit, me pagesa paraprake gjatë vitit sipas rregullave të ATK-së;
• edhe kur nuk keni aktivitet, shpesh duhet të dorëzoni deklarata „zero“.

Mosdeklarimi ose vonesa sjellin gjoba dhe interes.

Si të kontrolloni një partner#

Para se të lëshoni një faturë të madhe ose të paguani avans, kontrolloni që NUI-ja dhe emri i partnerit përputhen dhe që biznesi është aktiv. Shih Si ta verifikoni një biznes në Kosovë.