Tatimi në qira në Kosovë: kush e paguan

Qiraja është një nga burimet më të zakonshme të të ardhurave në Kosovë: lokale tregtare, banesa, zyra, depo. Rregullat tatimore janë të thjeshta, por varen nga një pyetje: kush e paguan qiranë, biznes apo person fizik?

Kur qiramarrësi është biznes#

Kur një biznes (SH.P.K., B.I. ose çdo subjekt tjetër i regjistruar) i paguan qira një personi fizik, biznesi:

1. mban tatimin në burim nga qiraja, aktualisht 9%;
2. ia paguan pronarit qiranë neto;
3. e deklaron dhe e paguan tatimin në ATK, në deklaratën mujore në EDI.

Pronari nuk ka nevojë ta paguajë sërish atë tatim; është paguar në emër të tij.

Shembull: kontrata thotë 1,000 € qira bruto në muaj. Biznesi mban 90 €, i paguan pronarit 910 € dhe ia paguan ATK-së 90 €.

Shkruani qartë në kontratë a është shuma bruto apo neto. Nëse thotë „1,000 € neto“, biznesi duhet të paguajë tatimin mbi një qira bruto më të lartë. Më shumë te Qiraja e lokalit për biznes.

Kur qiramarrësi është person fizik#

Kur një familje ose student merr me qira një banesë nga një person fizik, askush nuk mban tatim në burim. Atëherë pronari është ai që:

• e deklaron të ardhurën nga qiraja, zakonisht çdo tremujor;
• e paguan tatimin;
• e përfshin në deklaratën vjetore deri më 31 mars (shih Deklarata vjetore e tatimit).

Shumë pronarë nuk e bëjnë këtë. Por ATK-ja ka gjithnjë e më shumë burime informacioni: kontrata të noterizuara, pagesa bankare, regjistrime adrese. Tatimi i papaguar plus kamata dhe gjoba për disa vite bëhet shumë më shtrenjtë se tatimi i rregullt.

Kur qiradhënësi është biznes#

Kur pronari është biznes i regjistruar (p.sh. një SH.P.K. që jep me qira hapësira), qiraja është e ardhur e zakonshme e biznesit. Nuk ka tatim në burim; biznesi e përfshin në të ardhurat e veta dhe paguan tatimin mbi fitimin. Nëse është në TVSH, qiraja e lokaleve tregtare zakonisht faturohet me TVSH. Shih Tatimi në fitimin e korporatave.

Qiraja afatshkurtër dhe Airbnb#

Banesat që jepen me qira për net, përmes Airbnb ose Booking, janë rritur shumë në Prishtinë, Prizren dhe Pejë, sidomos në verë. Këtu kufiri mes të ardhurës nga qiraja dhe veprimtarisë së biznesit është më i paqartë:

• kur jepni një banesë herë pas here, zakonisht trajtohet si e ardhur nga qiraja që e deklaroni vetë;
• kur jepni disa njësi vazhdimisht, me pastrim, pritje dhe çarçafë, shpesh është veprimtari akomodimi që kërkon regjistrim biznesi dhe ndonjëherë njoftim në komunë.

Platformat paguajnë në llogari bankare, dhe këto pagesa janë të gjurmueshme. Pyesni kontabilistin para se të rriteni. Nëse qarkullimi kalon 30,000 €, vjen edhe regjistrimi për TVSH. Shih NUI, numri fiskal dhe TVSH.

Shpenzimet për pronarin#

Te tatimi në qira për personat fizikë, zakonisht tatohet qiraja bruto, pa zbritje të shpenzimeve si mirëmbajtja ose amortizimi. Kur prona mbahet në një biznes me kontabilitet të plotë, shpenzimet zbriten, por atëherë vlejnë rregullat e biznesit.

Listë kontrolli#

Për bizneset që paguajnë qira:

• kontratë me shkrim, me shumën bruto ose neto të qartë;
• tatimi në burim i mbajtur dhe deklaruar çdo muaj;
• pagesa me bankë.

Për pronarët:

• deklaroni qiranë nga personat fizikë çdo tremujor;
• ruani kontratat dhe dëshmitë e pagesave;
• për qira afatshkurtër të rregullt, kontrolloni a ju duhet regjistrim biznesi.

Nëse jepni me qira lokale biznesi, në Kerko mund ta kontrolloni qiramarrësin para se të nënshkruani: statusin, pronarët dhe moshën e biznesit. Shih edhe Si ta verifikoni një biznes.