Punësimi
Leja e punës për të huajt në Kosovë
Si punëson një biznes në Kosovë një shtetas të huaj: leja e qëndrimit për punësim, dokumentet, roli i punëdhënësit, afatet dhe tatimet.
Andi B. · · 3 min lexim
Në këtë faqe
Për shumë vite, Kosova ishte vend që eksportonte punëtorë. Tani, me largimin e të rinjve drejt Evropës Perëndimore, shumë biznese, sidomos në ndërtim, gastronomi, tekstil dhe transport, kanë filluar të punësojnë punëtorë nga jashtë. Kjo kërkon një procedurë që shumë punëdhënës e kanë të re.
Kush ka nevojë për leje
Çdo shtetas i huaj që punon në Kosovë ka nevojë për leje qëndrimi për qëllim punësimi ose leje pune, përveç rasteve të përjashtuara me ligj (p.sh. disa kategori diplomatike ose qëndrime shumë të shkurtra për detyra të caktuara).
Shtetasit me nënshtetësi të Kosovës, edhe nëse kanë edhe një nënshtetësi tjetër, nuk kanë nevojë për leje.
Vizat
Varësisht nga shtetësia, i huaji mund të ketë nevojë për vizë për të hyrë në Kosovë para se të aplikojë për lejen e qëndrimit. Lista e vendeve që kanë nevojë për vizë përcaktohet nga qeveria dhe ndryshon. Kontrollojeni para se të ftoni punëtorin.
Hapat e zakonshëm
- Oferta dhe kontrata e punës. Përgatitni kontratën me pagën, pozitën dhe kohëzgjatjen. Shih Kontrata e punës.
- Dokumentet e punëtorit: pasaporta e vlefshme, diplomat ose certifikatat profesionale (shpesh të legalizuara dhe të përkthyera), vërtetimi për mosdënim nga vendi i origjinës, fotografitë, sigurimi shëndetësor.
- Dokumentet e punëdhënësit: certifikata e regjistrimit në ARBK, vërtetimi që biznesi nuk ka borxhe tatimore, ndonjëherë dëshmi e nevojës për punëtorin.
- Aplikimi në autoritetin përgjegjës për migracionin dhe të huajt, në Ministrinë e Punëve të Brendshme.
- Vendimi dhe kartela e qëndrimit. Pas aprovimit, i huaji merr lejen me afat, zakonisht deri në një vit, me mundësi vazhdimi.
- Regjistrimi i adresës në Kosovë sipas rregullave.
Pas punësimit
Punëtori i huaj ka të njëjtat të drejta dhe obligime si çdo punëtor tjetër:
- pagë jo më e ulët se paga minimale;
- orari, pushimet dhe shtesat sipas Ligjit të Punës (shih Puna jashtë orarit);
- deklarim në EDI me tatimin në paga dhe kontributet. Shih Tatimi në paga dhe kontributet.
Rregullat për kontributet pensionale të të huajve mund të ndryshojnë; kontrolloni me kontabilistin.
Vazhdimi i lejes
Leja ka afat. Aplikoni për vazhdim para se të skadojë, sepse punësimi me leje të skaduar është punësim i paligjshëm. Mbani një kalendar me datat e skadimit për çdo punëtor të huaj.
Akomodimi
Shumë punëdhënës ofrojnë akomodim për punëtorët e huaj. Shkruani në kontratë a ofrohet, sa kushton dhe a zbritet nga paga. Akomodimi në natyrë mund të ketë pasoja tatimore si e ardhur shtesë e punëtorit.
Gabimet që kushtojnë
- Puna para lejes. Punëtori fillon „derisa të vijë leja“. Kjo është punë e paligjshme dhe rrezikon gjobë për punëdhënësin dhe largim për punëtorin.
- Leje për një punëdhënës, punë për tjetrin. Leja lidhet zakonisht me punëdhënësin dhe pozitën.
- Dokumente të pallegalizuara. Diplomat pa legalizim ose përkthim kthehen.
- Ndërmjetës të pakontrolluar. Agjencitë që premtojnë punëtorë nga jashtë duhet të jenë të regjistruara. Kontrollojeni agjencinë në Kerko para se të paguani. Shih Si ta verifikoni një biznes.
Nëse jeni vetë i huaj dhe doni të hapni biznes në Kosovë, shihni Kompani e huaj në Kosovë.
Pyetje të shpeshta
A mund të punësoj një shtetas të huaj në Kosovë?
Po, por i huaji duhet të ketë leje qëndrimi për qëllim punësimi ose leje pune sipas Ligjit për të huajt, para se të fillojë punën.
Kush aplikon për lejen, punëdhënësi apo punëtori?
Zakonisht aplikon i huaji, me mbështetjen dhe dokumentet e punëdhënësit, si kontrata e punës dhe dokumentet e biznesit. Punëdhënësi mban përgjegjësi për punësimin e ligjshëm.
Sa zgjat procedura?
Zakonisht disa javë, varësisht nga plotësia e dokumenteve dhe nga nevoja për vizë. Planifikoni të paktën një deri dy muaj para datës së fillimit.
A paguan i huaji tatim në Kosovë?
Po. Paga për punë në Kosovë tatohet në Kosovë dhe deklarohet nga punëdhënësi në EDI, si për çdo punëtor tjetër.
Ky artikull është informues dhe nuk përbën këshillë ligjore. Procedurat dhe dokumentet përcaktohen me Ligjin për të huajt dhe aktet nënligjore, dhe ndryshojnë sipas shtetësisë së punëtorit; kontrolloni me autoritetet e migracionit para se të planifikoni.
- Punësimi
- Investime të huaja
