Punësimi i punëtorit të parë në Kosovë

Punëtori i parë është një hap i madh. Biznesi nuk varet më vetëm nga ju, por keni edhe obligime të reja. Shumica e problemeve me punëtorët dhe me inspektoratin nisin nga gjërat që nuk u bënë në javën e parë.

1. Kontrata e punës, me shkrim, para ditës së parë#

Ligji i Punës kërkon kontratë me shkrim. Ajo duhet të përmbajë së paku:

• palët, pra emrin zyrtar të biznesit dhe të dhënat e punëtorit;
• vendin e punës dhe përshkrimin e detyrave;
• datën e fillimit dhe llojin e kontratës (në kohë të pacaktuar, në kohë të caktuar ose për detyra specifike);
• pagën bruto, shtesat dhe datën e pagesës;
• orarin e punës;
• pushimin vjetor;
• afatet e njoftimit për ndërprerje;
• periudhën provuese, nëse ka.

Një kopje i jepet punëtorit. Ruajeni kopjen tuaj bashkë me dosjen e tij.

2. Periudha provuese#

Periudha provuese është e zakonshme dhe e ligjshme. Sipas Ligjit të Punës nuk mund të zgjasë më shumë se gjashtë muaj. Gjatë saj kontrata mund të ndërpritet me afat më të shkurtër njoftimi.

Periudha provuese nuk do të thotë punë e padeklaruar. Punëtori ka kontratë, pagë dhe kontribute që nga dita e parë.

3. Paga#

• Paga nuk mund të jetë nën pagën minimale në fuqi. Kontrolloni shumën aktuale, sepse ndryshon me vendim të qeverisë.
• Paguajeni me bankë, në datën e shkruar në kontratë.
• Nga paga bruto mbahen kontributet dhe tatimi. Llogaritja shpjegohet te Tatimi në paga dhe kontributet.

4. Orari dhe puna jashtë orarit#

• Java e plotë e punës është zakonisht 40 orë.
• Puna jashtë orarit kufizohet me ligj dhe paguhet me shtesë mbi pagën e rregullt.
• Puna natën, në fundjavë dhe në festa zyrtare ka gjithashtu shtesa.

Mbani evidencë të orëve. Ju mbron nëse ka kontest.

5. Pushimet#

• Pushimi vjetor: të paktën katër javë në vit, me pagesë.
• Festat zyrtare: ditë pushimi me pagesë, ose me shtesë nëse punohet.
• Pushimi mjekësor dhe pushimi i lehonisë rregullohen me ligj, me rregulla të veçanta se kush paguan dhe për sa kohë.

6. Deklarimi në ATK dhe në Trust#

Nga muaji i parë, punëtori duhet të shfaqet në deklaratën mujore në EDI, me tatimin në paga dhe kontributet pensionale. Nëse ende nuk keni pasur punëtorë, sigurohuni që qasja juaj në EDI ose kontabilisti juaj ta mbulojë edhe këtë. Shih Deklarimi i tatimeve në EDI.

7. Siguria dhe shëndeti në punë#

Varësisht nga veprimtaria, keni obligime për sigurinë në punë: vlerësimin e rrezikut, pajisjet mbrojtëse dhe trajnimin. Në ndërtim, prodhim ose gastronomi këto kontrollohen shpesh nga Inspektorati i Punës.

8. Dosja e punëtorit#

Për çdo punëtor mbani:

• kontratën dhe ndryshimet e saj;
• kopjen e letërnjoftimit;
• evidencën e orëve dhe të pushimeve;
• dëshmitë e pagesës së pagave;
• çdo paralajmërim ose vendim disiplinor, me shkrim.

Kontrollojeni punëdhënësin, kontrollojeni punëtorin#

Punëkërkuesit gjithnjë e më shpesh e kontrollojnë punëdhënësin para se të pranojnë ofertën, p.sh. statusin, pronarët dhe moshën e biznesit. Verifikoni biznesin tuaj në Kerko që profili të tregojë kontaktet dhe përshkrimin e saktë. Po ashtu, nëse punësoni dikë që ka pasur biznes, mund ta kontrolloni historikun e tij në Kerko.