Kredia për biznes në Kosovë: si ta merrni

Shumica e bizneseve në Kosovë financohen me kursimet e pronarëve dhe me para nga familja. Por kur biznesi rritet, kur duhen pajisje ose kur ka mungesë parash mes shitjes dhe pagesës, kredia bankare bëhet e pashmangshme. Ja si ta rritni gjasën që ta merrni me kushte të mira.

Llojet e kredive për biznes#

Lloji	Për çka	Kohëzgjatja e zakonshme
Kredi për kapital qarkullues	Stoku, pagat, mbulimi i periudhës deri në pagesë	Deri në 1 deri 2 vjet
Linjë krediti ose overdraft	Nevoja të përkohshme për para	E rinovueshme
Kredi investive	Pajisje, makineri, automjete, renovim	3 deri 7 vjet
Kredi për patundshmëri	Blerje ose ndërtim i lokalit	10 vjet e më shumë
Lizing	Automjete dhe pajisje	3 deri 5 vjet

Bankat apo mikrofinancat?#

• Bankat kanë interes më të ulët dhe shuma më të mëdha, por kërkojnë më shumë dokumente dhe histori.
• Institucionet mikrofinanciare japin kredi më të vogla, më shpejt dhe me më pak kolateral, por zakonisht me interes më të lartë. Janë shpesh zgjidhja e parë për fermerët dhe bizneset shumë të vogla.

Krahasoni gjithmonë normën efektive të interesit, jo vetëm normën nominale. Komisionet e aprovimit dhe sigurimet e detyrueshme e rrisin koston.

Fondi Kosovar për Garanci Kreditore (FKGK)#

Pengesa më e madhe për bizneset e vogla është kolaterali: banka kërkon pronë si garanci që shumë sipërmarrës nuk e kanë. FKGK e zgjidh pjesërisht këtë duke garantuar një pjesë të kredisë te bankat partnere. Kështu banka kërkon më pak kolateral nga ju.

Nuk aplikoni drejtpërdrejt në FKGK. Aplikoni në bankë dhe pyesni a mund ta përfshijë kredinë tuaj në skemën e garancisë. Ka edhe dritare të veçanta, p.sh. për bujqësinë, gratë sipërmarrëse ose bizneset e reja, që ndryshojnë herë pas here.

Dokumentet që kërkohen zakonisht#

Për biznesin:

• certifikata e regjistrimit në ARBK;
• pasqyrat financiare ose deklaratat tatimore të 1 deri 3 viteve të fundit (shih Pasqyrat financiare);
• pasqyrat bankare të 6 deri 12 muajve;
• kontratat me klientët kryesorë;
• plani i biznesit për biznese të reja ose investime të mëdha (shih Plani i biznesit).

Për pronarët:

• letërnjoftimet;
• dokumentet e kolateralit, si certifikata e pronës;
• ndonjëherë garanci personale.

Çka kontrollon banka#

1. Historia kreditore e biznesit dhe e pronarëve në Regjistrin e Kredive të Bankës Qendrore.
2. Rrjedha e parasë: a mjaftojnë të hyrat mujore për këstin.
3. Të dhënat zyrtare: statusi në ARBK, pronarët, personat e autorizuar. Bankat i kontrollojnë dhe i krahasojnë me dokumentet që dorëzoni. Në Kerko mund ta shihni si duket biznesi juaj për një palë të tretë.
4. Borxhet tatimore: një borxh në ATK shpesh e bllokon kredinë.

Gabimet që e refuzojnë aplikimin#

• Qarkullim i padeklaruar. Nëse shitjet nuk kalojnë nëpër bankë dhe nuk deklarohen, banka nuk i sheh.
• Llogari private e përzier me atë të biznesit. Shih Llogaria bankare e biznesit.
• Të dhëna të vjetra në ARBK. Adresa ose drejtori i ndryshuar por i paregjistruar ngadalëson procesin. Shih Ndryshimi i të dhënave në ARBK.
• Kërkesë pa qëllim të qartë. „Na duhen para“ nuk mjafton; shkruani për çka dhe si kthehen.

Para se të nënshkruani#

• Llogaritni këstin në skenarin më të keq të shitjeve.
• Lexoni kushtet për pagesën e parakohshme dhe për vonesat.
• Mos merrni kredi afatshkurtër për investime afatgjata.

Nëse kredia nuk është zgjidhja e duhur, shihni Grantet dhe subvencionet për biznese.