Falimentimi i biznesit në Kosovë: si funksionon

Askush nuk e hap biznesin duke menduar për falimentimin. Por kur borxhet rriten dhe paratë nuk mjaftojnë, të dish si funksionon procesi mund të bëjë dallimin mes një mbylljeje të rregullt dhe viteve me padi, borxhe tatimore dhe përgjegjësi personale.

Likuidim apo falimentim?#

	Likuidimi vullnetar	Falimentimi
Kur	Shoqëria mund t'i paguajë të gjitha borxhet	Shoqëria nuk mund t'i paguajë borxhet
Kush vendos	Pronarët	Gjykata
Kush e drejton	Likuidatori i caktuar nga pronarët	Administratori i falimentimit
Rezultati	Borxhet paguhen, shoqëria shuhet	Asetet shiten, kreditorët paguhen sipas radhës

Mbyllja e rregullt e një biznesi aktiv dhe pa borxhe shpjegohet te Mbyllja e biznesit në Kosovë.

Kur një shoqëri është e paaftë për pagesë#

Sipas Ligjit për falimentimin, një shoqëri konsiderohet e paaftë për pagesë kryesisht kur:

• nuk i paguan detyrimet kur bëhen të pagueshme, për një periudhë të caktuar;
• ose kur detyrimet i tejkalojnë asetet.

Shenjat e hershme: vonesa të vazhdueshme në paga, borxhe të grumbulluara në ATK, furnitorë që kërkojnë pagesë paraprake, llogari bankare të bllokuara nga përmbaruesi.

Kush e nis procedurën#

• Debitori, pra vetë shoqëria, me vendim të organeve të saj.
• Kreditori, kur ka borxh të papaguar dhe dëshmi për paaftësinë paguese.

Kërkesa dorëzohet në gjykatë. Çështjet ekonomike, përfshirë falimentimin, i shqyrton Gjykata Komerciale.

Dy rrugë: riorganizim ose likuidim#

Riorganizimi#

Nëse biznesi ka të ardhme, por ka borxhe që nuk i përballon tani, mund të propozojë plan riorganizimi: shtyrje pagesash, ulje borxhesh, shitje e një pjese të aseteve ose konvertim i borxheve. Plani votohet nga kreditorët dhe miratohet nga gjykata.

Likuidimi në falimentim#

Nëse nuk ka plan të realizueshëm:

1. gjykata cakton administratorin e falimentimit, që merr kontrollin e shoqërisë;
2. pronarët dhe drejtorët humbin të drejtën të disponojnë me asetet;
3. administratori i mbledh dhe i shet asetet;
4. kreditorët paguhen sipas radhës së përcaktuar me ligj: kreditorët e siguruar me peng ose hipotekë, pastaj disa kreditorë me përparësi dhe në fund kreditorët e zakonshëm;
5. shoqëria shuhet dhe çregjistrohet nga ARBK-ja.

Përgjegjësia e drejtorëve dhe e pronarëve#

Në një SH.P.K., ortakët zakonisht humbin vetëm atë që kanë investuar. Por:

• garancitë personale për kredi mbeten; banka i kërkon nga ju;
• drejtorët që vazhdojnë veprimtarinë duke ditur se shoqëria nuk mund të paguajë, ose që i transferojnë asetet te persona të lidhur para falimentimit, mund të mbajnë përgjegjësi personale;
• borxhet tatimore mund të kenë rregulla të veçanta përgjegjësie.

Shih Kapitali themeltar i SH.P.K.-së për ndarjen mes kapitalit dhe huave të ortakëve në falimentim.

Kur jeni kreditor#

Nëse një klient ose partner falimenton:

• paraqitni kërkesën te administratori brenda afatit të shpallur;
• dokumentoni borxhin me fatura, kontrata dhe dëshmi dorëzimi;
• prisni që të ktheni vetëm një pjesë, sidomos si kreditor i zakonshëm.

Mbrojtja më e mirë është parandalimi: para kontratave të mëdha, kontrolloni statusin dhe historikun e partnerit në Kerko. Shih Si ta verifikoni një biznes.

Statusi në regjistër#

Gjatë dhe pas procedurës, statusi i shoqërisë në ARBK ndryshon. Statuset si Regjistruar, Çregjistruar dhe Shuar shpjegohen te Mbyllja e biznesit. Kur shihni një biznes me status të ndryshuar në Kerko, ia vlen të kontrolloni para se t'i dërgoni mall ose para.