Shitja e pjesëve të një SH.P.K.-je

Ortakët largohen, investitorët hyjnë, themeluesit shesin. Te një SH.P.K., pronësia ndahet në pjesë (në përqindje), dhe këto mund të shiten ose të transferohen. Procesi është i thjeshtë në letër, por gabimet këtu kushtojnë më shumë se kudo tjetër.

1. Filloni nga statuti#

Para se të flisni për çmim, lexoni statutin dhe, nëse ekziston, marrëveshjen e ortakëve. Ato zakonisht rregullojnë:

• të drejtën e parablerjes: ortakët ekzistues kanë përparësi të blejnë para një personi të tretë, me të njëjtat kushte;
• pëlqimin: shitja te persona të tretë mund të kërkojë pëlqimin e ortakëve të tjerë;
• vlerësimin: si caktohet çmimi, nëse ka kontest;
• tag-along dhe drag-along: nëse një ortak i madh shet, a mund (ose a duhet) të shesin edhe të tjerët me të njëjtat kushte.

Nëse statuti nuk thotë asgjë, zbatohen rregullat e ligjit. Rëndësia e një statuti të mirë shpjegohet te Si të hapni një SH.P.K..

2. Kontrolloni shoqërinë, nëse jeni blerës#

Kur blini pjesë, blini një shoqëri me gjithë detyrimet e saj. Para marrëveshjes:

• kontrolloni statusin, pronarët dhe personat e autorizuar në Kerko ose ARBK;
• kërkoni pasqyrat financiare dhe vërtetimin tatimor nga ATK;
• pyetni për kreditë, garancitë, kontestet gjyqësore dhe kontratat kryesore;
• kontrolloni licencat, nëse veprimtaria i kërkon.

Lista bazë për verifikim është te Si ta verifikoni një biznes.

3. Kontrata e transferimit#

Kontrata e shitjes së pjesëve duhet të përmbajë së paku:

• palët dhe shoqërinë;
• përqindjen që shitet;
• çmimin dhe mënyrën e pagesës;
• deklaratat e shitësit për gjendjen e shoqërisë (borxhet, kontestet, tatimet);
• çka ndodh nëse një deklaratë rezulton e pasaktë;
• datën kur blerësi bëhet pronar.

Shpesh kërkohet që nënshkrimet të jenë të vërtetuara te noteri. Pyetni ARBK-në çfarë forme pranon.

4. Vendimi i ortakëve#

Varësisht nga statuti, mund të duhet një vendim i ortakëve që e miraton transferimin, e konfirmon heqjen dorë nga parablerja ose e ndryshon statutin (p.sh. listën e pronarëve).

5. Regjistrimi në ARBK#

Ndryshimi i pronarëve dhe i përqindjeve regjistrohet në ARBK. Deri atëherë, për bankat, partnerët dhe publikun, pronarët janë ende ata të vjetër. Procedura është te Ndryshimi i të dhënave në ARBK.

Pas regjistrimit:

• njoftoni bankën për pronarët e rinj përfitues;
• nëse ndryshon edhe drejtori, ndryshoni personat e autorizuar. Shih Personat e autorizuar.

6. Tatimi#

Nëse i shitni pjesët për më shumë se sa ju kanë kushtuar, fitimi mund të tatohet si fitim kapital. Rregullat varen nga ajo nëse shitësi është person fizik apo shoqëri. Llogaritni tatimin para se ta pranoni çmimin, jo pas.

7. Kur del një ortak pa blerës#

Nëse një ortak do të largohet dhe askush nuk i blen pjesët, opsionet mund të jenë: blerja e pjesëve nga vetë shoqëria (aty ku ligji e lejon), zvogëlimi i kapitalit, ose në rastin më të keq mbyllja. Shih Mbyllja e biznesit në Kosovë. Kjo është arsyeja pse rregullat e daljes duhet të shkruhen që në themelim.